Procesbesturing en netbesturing met zones volgens IEC 62443
Zonemodel met risicoanalyse volgens IEC 62443-3-2
Meer hieroverSectoren / Watersector
Procesbesturing beschermen en drinkwater- en afvalwaterinstallaties veilig koppelen.
Advies. Integratie. Beheer.

Voor de mensen in uw sector.
Uw speerpunten
Wij beveiligen de procesbesturing van drinkwaterbedrijven en rioolwaterzuiveringen volgens IEC 62443, sluiten buitenlocaties aan via versleutelde verbindingen en analyseren bedrijfsdata om storingen vroeg te herkennen.
Zonemodel met risicoanalyse volgens IEC 62443-3-2
Meer hieroverSensordataplatform met koppeling aan procesbesturingssysteem, meters en laboratorium
Meer hieroverIntegratiearchitectuur met interfacecatalogus en datacontracten
Meer hieroverVan strategie tot in het systeem
Zes aandachtsgebieden. Kies waar u dieper op wilt ingaan.
Onze aanpak
Procesbesturingssystemen in drinkwater- en rioolwaterzuiveringen en de netbesturing van het leidingnet blijven vaak decennia in gebruik en krijgen zelden beveiligingsupdates. Wij delen deze systemen volgens de normenreeks IEC 62443 in zones en conduits met beveiligingsniveaus in, scheiden procesnetwerk en kantoor-IT en plaatsen firewalls en beveiligingsgateways vóór besturingen die zelf niet te harden zijn. Passieve OT-monitoring herkent onbekende apparaten en ongebruikelijke commando's in het besturingsnetwerk, zonder in de besturing in te grijpen.
Een drinkwaterbedrijf scheidt het procesbesturingssysteem van zijn drinkwaterzuivering van de kantoor-IT en plaatst een beveiligingsgateway vóór de besturingen van de filterinstallatie; de OT-monitoring meldt voor het eerst een vergeten verbinding met een oude onderhoudscomputer.
Onze aanpak
Pompstations, putten, reservoirs en regenwaterbuffers liggen verspreid en worden via telemetrie en onderhoud op afstand beheerd, vaak met routers in fabrieksinstellingen en gedeelde accounts. Wij sluiten de stations aan via versleutelde verbindingen met apparaatcertificaten waarvan de CA-sleutels in een hardware security module staan, en beveiligen telemetrieprotocollen volgens IEC 62351. Dienstverleners bereiken installaties alleen via een jumpserver met multifactorauthenticatie, tijdelijke vrijgave en sessieopname.
Een samenwerkingsverband voor afvalwater vervangt de open externe toegangen van zijn pompstations door IPsec-verbindingen met apparaatcertificaten; fabrikanten onderhouden de stations alleen nog via een jumpserver met vrijgave en opname.
Onze aanpak
Debiet-, druk- en kwaliteitssensoren, draadloze watermeters en laboratoriumwaarden leveren voortdurend meetwaarden, die pas op een gezamenlijk platform een beeld van het net opleveren. Wij bouwen dit platform in de cloud of in een Duits datacenter, halen meetwaarden uit het procesbesturingssysteem via een datadiode of gateway en voegen ze samen met meter- en laboratoriumgegevens. Nachtverbruik per meetzone, drukverlopen en kwaliteitswaarden zoals troebelheid, geleidbaarheid en chloor staan in dashboards klaar voor netbeheer en kwaliteitsborging.
Een gemeentelijk nutsbedrijf voegt debietmetingen van zijn meetzones samen met gegevens van de draadloze watermeters; het stijgende nachtverbruik in een woonwijk leidt de leidingnetbeheerder naar een lek voordat er water aan het oppervlak komt.
Onze aanpak
Drinkwaterzuiveringen sturen pompen, waterbehandeling en reservoirniveaus vaak op basis van ervaring, terwijl weer, kalender en verbruikshistorie de vraag goed beschrijven. Wij trainen modellen die de watervraag per voorzieningszone en de instroom naar de rioolwaterzuivering voorspellen, en modellen die afwijkingen in druk, debiet, kwaliteit en pompgedrag melden. De modellen geven aanbevelingen, het bedieningspersoneel beslist. Ingezet als veiligheidscomponent van de watervoorziening gelden ze volgens de Europese AI-verordening als AI-systeem met een hoog risico, daarom documenteren we gegevens, grenzen en menselijk toezicht vanaf het begin.
Een drinkwaterbedrijf plant de pompschema's van zijn reservoirs met een vraagvoorspelling voor de volgende dag; het bedieningspersoneel bevestigt elke aanbeveling, en opvallende drukdalingen verschijnen als melding in de controlekamer.
Onze aanpak
Klantbeheer, meterbeheer en de facturering van watertarieven en rioolheffingen draaien vaak in historisch gegroeide systemen die meterstanden via bestanden overnemen en klantgegevens zonder verwijdertermijnen opslaan. Wij integreren facturering, klantportaal, meteruitlezing op afstand en financiële administratie via geversioneerde interfaces, bijvoorbeeld bij de invoering van SAP S/4HANA Utilities, en verwerken de gesplitste rioolheffing voor vuilwater en hemelwater. Verbruiksgegevens krijgen een rechtsgrond, doelbinding, een rollenconcept en een verwijderconcept volgens DIN 66398, en voor analyses worden ze gepseudonimiseerd.
Een samenwerkingsverband zet de facturering over op SAP S/4HANA Utilities en neemt meterstanden uit de draadloze uitlezing over via een interface; verbruiksgegevens worden na vaste termijnen verwijderd en alleen gepseudonimiseerd aan het dataplatform doorgegeven.
Onze aanpak
Exploitanten van kritieke installaties voor watervoorziening en afvalwaterverwerking tonen hun maatregelen regelmatig aan bij het BSI, en NIS2 breidt de verplichtingen uit naar aanzienlijk meer bedrijven. De B3S Wasser/Abwasser van de brancheverenigingen DVGW en DWA vertaalt deze eisen in maatregelen voor installaties en organisatie. Wij bepalen de reikwijdte, voeren de gapanalyse volgens de B3S uit, bouwen het ISMS op, richten aanvalsdetectie en meldroutes in en bereiden de audit voor.
Een drinkwaterbedrijf boven de KRITIS-drempel koppelt zijn maatregelen aan de B3S Wasser/Abwasser, dicht de hiaten bij onderhoud op afstand en aanvalsdetectie en legt het BSI een bewijs zonder significante tekortkomingen voor.

Typische projectsituaties
Vaak begint een project met een concrete uitdaging. Deze voorbeelden combineren een typische uitgangssituatie met een mogelijke aanpak en het beoogde resultaat.
Voorbeelden van uitgangssituaties, geen klantreferenties.
01 / Watersector
Pompstations aangesloten via routers in fabrieksinstellingen, fabrikanten met gedeelde accounts en permanent open toegangen, audit volgens het BSI-Gesetz aangekondigd.
Versleutelde aansluiting van alle pompstations met apparaatcertificaten uit een door HSM ondersteunde PKI, jumpserver met vrijgave en opname, zonemodel volgens IEC 62443 voor de rioolwaterzuivering.
Herleidbare externe toegang per dienstverlener, gescheiden netwerken zonder onderbreking van de bedrijfsvoering, bewijs voor de audit.
02 / Watersector
Stijgend waterverlies, meetzones zonder analyse, leidingbreuken vallen pas aan het oppervlak op.
Sensordataplatform met meetzones, draadloze watermeters en gegevens uit het procesbesturingssysteem via datadiode, anomaliemodellen voor nachtverbruik en druk.
Lekken worden eerder gevonden, leidingnetbeheerders plannen inzetten op basis van meldingen van het platform, waterbalans per zone voor de directie.
03 / Watersector
Bedrijf valt voor het eerst onder NIS2, klein IT-team, maatregelen verspreid over spreadsheets, geen geoefende meldroutes.
Indeling en registratie, gapanalyse volgens de B3S Wasser/Abwasser, ISMS volgens BSI IT-Grundschutz, aanvalsdetectie als managed service.
Geprioriteerd maatregelenplan met verantwoordelijken, geoefende meldroutes, een directie die haar verplichtingen kent en nakomt.
Samenwerking
Van het eerste overzicht tot het lopende beheer: wij stemmen prioriteiten, verantwoordelijkheden en de resultaten van de afzonderlijke stappen samen af.
Zo werken wij
Installaties, netwerken, externe toegangen, gegevensbronnen en hiaten in de regelgeving
Zonemodel, concept voor onderhoud op afstand, dataplatform, beheermodel
Segmentatie, onderhoud op afstand, platformen en interfaces in fasen, afgestemd op onderhoudsvensters
Monitoring, audits, kennisoverdracht
Vóór het kennismakingsgesprek
Een concrete uitdaging is voldoende. Deze vier vragen helpen ons om samen de juiste richting te bepalen.
Kennismakingsgesprek plannenDe huidige uitdaging en uw gewenste resultaat.
Een overzicht van locaties, applicaties en interfaces.
Projectdata, onderhoudsvensters en bekende afhankelijkheden.
De juiste contactpersonen uit IT, beveiliging en beheer.
Zes aandachtsgebieden, van de procesbesturing in drinkwater- en rioolwaterzuiveringen tot klantenservice en facturatie, gepland, geïntegreerd en beheerd door OTOKO®. Zonemodellen, onderhoud op afstand en dataplatformen worden zo gebouwd dat watervoorziening en zuivering doorlopen en de bewijsstukken voor KRITIS, NIS2 en de B3S Wasser/Abwasser meteen mee ontstaan. De volledige oplossing draait in Duitse datacenters.
IT-oplossingen voor de watersector beschermen de procesbesturing van drinkwaterzuiveringen, rioolwaterzuiveringen en leidingnetten, verbinden sterk verspreide decentrale locaties veilig en maken meet-, verbruiks- en klantgegevens bruikbaar voor bedrijfsvoering en planning. OTOKO® bestrijkt daarvoor zes aandachtsgebieden: procesbesturing en netbesturing met zones volgens IEC 62443, veilig onderhoud op afstand voor pompstations en decentrale locaties, sensordataplatformen voor lekdetectie en waterkwaliteit, vraagvoorspelling en anomaliedetectie met machine learning, klant- en factureringssystemen met AVG-conforme gegevensverwerking en KRITIS- en NIS2-compliance met de B3S Wasser/Abwasser.
Het verschil met een puur adviesproject zit in het beheer en de bewijsvoering. Elk zonemodel, elke externe toegang en elk model krijgt een logboek, een versiestand en de documenten die het BSI-Gesetz, NIS2 en de B3S Wasser/Abwasser eisen. Cryptografie en hardware security modules zijn onze kerncompetentie. De sleutels van de apparaatcertificaten waarmee decentrale stations en toegangen voor onderhoud op afstand zich identificeren, staan daarom in gecertificeerde apparaten in plaats van in software.
Cryptografie en HSM zijn onze kerncompetentie. Apparaatcertificaten voor decentrale stations, externe toegangen voor onderhoud en telemetrieverbindingen baseren we op CA-sleutels in gecertificeerde hardware security modules.
De volledige oplossing draait in Duitse datacenters, van het sensordataplatform en de voorspellingsmodellen tot de facturering met de verbruiksgegevens van uw klanten.
Wij werken met exploitanten van kritieke infrastructuur (KRITIS) en gereguleerde sectoren. Wij kennen de verwachtingen die het BSI, auditinstanties, toezichthouders en informatiebeveiliging hebben van exploitanten in de watersector.
OT-securityengineers, integratie-engineers en data engineers begeleiden u van advies tot beheer, zonder overdracht aan derden.
De meeste waterbedrijven lopen niet vast op ontbrekende techniek, maar op langlevende procesbesturing, verspreide locaties en kleine teams met groeiende bewijsplichten.
01
Procesbesturingssysteem, besturingen en kantoor-IT delen één plat netwerk, beveiligingsupdates ontbreken al jaren en een incident op kantoor kan doorwerken tot in de installatie.
02
Pompstations, putten en reservoirs zijn via routers met standaardconfiguratie aangesloten, dienstverleners gebruiken gedeelde accounts en niemand logt wie wanneer toegang heeft tot welk station.
03
Debiet, druk en kwaliteitswaarden komen binnen in het procesbesturingssysteem, maar worden niet gekoppeld aan verbruik en laboratoriumwaarden, waardoor lekken en kwaliteitsafwijkingen laat opvallen.
04
De maatregelen uit de B3S Wasser/Abwasser staan in een spreadsheet zonder verantwoordelijken, meldroutes volgens NIS2 zijn niet geoefend en de aanvalsdetectie beperkt zich tot de kantoor-IT.
| On-premises | Duitse cloud | Hyperscaler | |
|---|---|---|---|
| Dataopslag | Uw datacenter, uw procesbesturingssystemen en HSM's | Datacenters in Duitsland, beheerd volgens ISO 27001 | Azure, AWS of Google Cloud, regio naar keuze |
| Beheer | Uw team of OTOKO® als managed service | OTOKO®, met auditrechten voor uw bedrijf | Gedeeld, platformdiensten door de aanbieder |
| Tools | OT-monitoring in het besturingsnetwerk, jumpserver, HSM's op locatie | Gehoste PKI, HSM as a Service, sensordata- en factureringsplatform | Beheerde IoT-, data- en machine-learningdiensten |
| Geschikt voor | Procesbesturing, telemetrie, CA-sleutels, kritieke installaties | Gemeentelijke bedrijven met behoefte aan soevereiniteit en auditrechten | Voorspellingsmodellen, analytics, klantportalen met piekbelasting |
| Compliance | Volledige controle, bewijs uit uw ISMS volgens de B3S | Verwerking door een verwerker volgens de AVG, locatie Duitsland, KRITIS-bewijs | Verwerking door een verwerker, modelcontractbepalingen, uitstapscenario per dienst |
Samenwerking
Project
Duidelijk afgebakend project zoals een zonemodel, een oplossing voor onderhoud op afstand of een sensordataplatform, met een vastgelegd resultaat, mijlpalen en acceptatie.
Teamversterking
OT-securityengineers, integratie-engineers of data engineers werken in uw teams, met uw tools en volgens uw bedrijfsregels voor de controlekamer.
Managed service
OTOKO® beheert OT-monitoring, platform voor onderhoud op afstand, PKI of sensordataplatform met afgesproken serviceniveaus, rapportages en de contractuele bepalingen die KRITIS en NIS2 voor dienstverleners eisen.
Wat de regelgeving in de watersector vereist en wat OTOKO® daarvoor levert.
| Voorschrift | Vereist | OTOKO® levert |
|---|---|---|
| IEC 62443 | Zones en conduits met beveiligingsniveaus, risicoanalyse, beveiligingseisen aan systemen en componenten, gecontroleerde externe toegang en verplichtingen voor dienstverleners in automatiserings- en procesbesturingssystemen | Zonemodel volgens IEC 62443-3-2, eisen volgens IEC 62443-3-3, segmentatie, onderhoud op afstand via jumpservers, eisen aan dienstverleners volgens IEC 62443-2-4 |
| KRITIS | Passende organisatorische en technische maatregelen volgens de stand van de techniek, systemen voor aanvalsdetectie, melding van significante verstoringen en regelmatig bewijs aan het BSI voor exploitanten van kritieke installaties | Reikwijdte, maatregelenplan, aanvalsdetectie in besturingsnetwerk en kantoor-IT, meldproces, auditdocumenten en begeleiding van de auditinstantie |
| NIS2 | Risicobeheer, beveiliging van de toeleveringsketen, registratie, gefaseerde melding van significante beveiligingsincidenten en training en verantwoordelijkheid van de directie voor entiteiten in de sectoren drinkwater en afvalwater | Indeling en registratie, risicoregister, meldproces met sjablonen, contracten met dienstverleners inclusief auditrechten, training van de directie |
| B3S Wasser/Abwasser | Branchespecifieke beveiligingsstandaard van DVGW en DWA, door het BSI als geschikt vastgesteld, met maatregelen voor procesbesturing, telemetrie, netwerken, organisatie en calamiteitenmanagement | Gapanalyse volgens de B3S, geprioriteerd maatregelenplan, uitvoering van de technische maatregelen en documentatie als basis voor het bewijs volgens het BSI-Gesetz |
| BSI IT-Grundschutz | Informatiebeveiligingsmanagement volgens BSI-standaarden 200-1 tot 200-3, vaststelling van de beschermingsbehoefte en uitvoering van de modules van het IT-Grundschutz-Kompendium, inclusief de IND-modules voor industriële IT | Opbouw van het ISMS met structuuranalyse en modellering, risicoanalyse volgens BSI-standaard 200-3, calamiteitenmanagement volgens BSI-standaard 200-4, voorbereiding op een certificering volgens ISO 27001 op basis van IT-Grundschutz |
Veelgestelde vragen
15 antwoorden over uw sector, het project en het beheer daarna.
Het aanbod omvat de beveiliging van procesbesturing en netbesturing met zones volgens IEC 62443, veilig onderhoud op afstand voor pompstations en decentrale locaties, sensordataplatformen voor lekdetectie en waterkwaliteit, vraagvoorspelling en anomaliedetectie met machine learning, klant- en factureringssystemen volgens de AVG en KRITIS- en NIS2-compliance met de B3S Wasser/Abwasser. Elk aandachtsgebied is afzonderlijk of als totaalpakket af te nemen, met beheer in Duitse datacenters.
In de regel niet. Firewalls, beveiligingsgateways, datadiodes en bewaakt onderhoud op afstand kunnen vóór bestaande besturingen worden geplaatst, zonder hun programmering of de bedrijfsvoering van de installatie te veranderen. Vervanging wordt alleen gepland waar componenten geen veilige aansluiting meer toelaten, en dan in het kader van vernieuwingen die toch al gepland staan en buiten kritieke bedrijfsfasen.
NIS2 rekent drinkwater en afvalwater tot de zeer kritieke sectoren en koppelt de verplichtingen aan sector en bedrijfsgrootte, zodat ook bedrijven onder de KRITIS-drempels eronder kunnen vallen. Of en in welke categorie een bedrijf onder NIS2 valt, hangt bovendien af van de rechtsvorm, en dat toetsen we samen met u. Wij werken met exploitanten van kritieke infrastructuur en gereguleerde sectoren. De maatregelen richten zich in elk geval naar het risico van de installatie.
De B3S Wasser/Abwasser beschrijft welke technische en organisatorische maatregelen drinkwaterzuiveringen, rioolwaterzuiveringen en netten volgens de stand van de techniek nodig hebben, van de segmentatie van de procesbesturing tot calamiteitenmanagement. Exploitanten van kritieke installaties kunnen deze standaard gebruiken als basis voor het bewijs volgens het BSI-Gesetz. Wij voeren de gapanalyse uit, voeren de ontbrekende maatregelen in en bereiden de documenten zo voor dat de auditinstantie elke maatregel kan herleiden.
Wij zetten modellen zo in dat ze aanbevelingen en meldingen aan de controlekamer geven en het bedieningspersoneel beslist. Neemt een model een veiligheidsfunctie in de watervoorziening over, dan geldt het volgens de Europese AI-verordening als AI-systeem met een hoog risico en heeft het risicobeheer, documentatie, logging en menselijk toezicht nodig. Deze documenten stellen wij vanaf het begin op, en de modellen draaien buiten het besturingsnetwerk met een gegevensstroom in één richting.
Verbruiksgegevens die aan een huishouden zijn toe te wijzen, gelden volgens de AVG als persoonsgegevens. Voor de facturering bepalen we met u de rechtsgrond uit overeenkomst, gemeentelijke verordening of wettelijke verplichting, leggen we verwijdertermijnen vast en houden we rekening met regels van de deelstaten voor draadloze watermeters, die deels een recht van bezwaar voorzien. Voor netanalyses en voorspellingen krijgen platform en modellen alleen gepseudonimiseerde of geaggregeerde gegevens, en alle gegevens blijven in Duitse datacenters.
Ja. Wij kunnen eerst een concrete taak afbakenen. Daarbij kijken wij naar de interfaces met de overige infrastructuur en stemmen wij vóór de uitvoering af welke diensten tot de opdracht behoren.
Een korte beschrijving van de uitdaging, de betrokken systemen en uw gewenste resultaat is voldoende om te beginnen. Bekende data en de juiste contactpersonen helpen daarnaast. Toegangsgegevens of vertrouwelijke systeemdocumentatie horen niet thuis in een eerste contactaanvraag.
Beveiligingsarchitect: Doelarchitectuur, zonemodel, bewijsvoering. OT-beveiligingsingenieur: Segmentatie, OT-monitoring, onderhoud op afstand volgens IEC 62443. Integratie-engineer: Telemetrieaansluiting, PKI en HSM, interfaces naar de facturering. Data engineer: Sensordataplatform, voorspellings- en anomaliemodellen. Complianceadviseur: B3S Wasser/Abwasser, KRITIS, NIS2, AVG. Projectleiding: Mijlpalen, acceptaties, rapportages.
Wij kijken naar systemen, interfaces, de stand van de documentatie en operationele randvoorwaarden. Een afgestemde omvang en mijlpalen vormen de basis voor de inschatting van de inspanning. Een vaste doorlooptijd zonder deze gegevens zou niet betrouwbaar zijn.
Installaties, netwerken, externe toegangen, gegevensbronnen en hiaten in de regelgeving Geprioriteerde lijst van maatregelen, inventaris van installaties en toegangen, gapanalyse voor B3S Wasser/Abwasser, KRITIS en NIS2
Project: Duidelijk afgebakend project zoals een zonemodel, een oplossing voor onderhoud op afstand of een sensordataplatform, met een vastgelegd resultaat, mijlpalen en acceptatie. Teamversterking: OT-securityengineers, integratie-engineers of data engineers werken in uw teams, met uw tools en volgens uw bedrijfsregels voor de controlekamer. Managed service: OTOKO® beheert OT-monitoring, platform voor onderhoud op afstand, PKI of sensordataplatform met afgesproken serviceniveaus, rapportages en de contractuele bepalingen die KRITIS en NIS2 voor dienstverleners eisen.
Monitoring, audits, kennisoverdracht Monitoring, certificaatvernieuwing, auditbegeleiding, stapsgewijze overdracht
Dat kan al in het eerste concept worden meegenomen. Gedocumenteerde interfaces en herbruikbare regels vormen een basis voor de uitbreiding. Elke extra vestiging en elk nieuw systeem wordt echter op de eigen specifieke eisen getoetst.
Verantwoordelijkheden, terugkerende taken en wijzigingsprocessen worden samen met de technische uitvoering vastgelegd. Documentatie en kennisoverdracht helpen uw team in de dagelijkse praktijk. Welke werkzaamheden en doorlopende ondersteuning daarbij horen, wordt afgesproken in de omvang van de dienstverlening.
Watersector
Laten we samen onderzoeken hoe goed uw procesbesturing en uw buitenlocaties vandaag beschermd zijn.
Kennismakingsgesprek plannen